A   A+  A++

 

Zobowiązanie do tworzenia miejskiej strategii adaptacji wynika z zapisów Białej Księgi pt. Adaptacja do zmian klimatu: europejskie ramy działania. Przygotowanie lokalnych strategii adaptacji to przede wszystkim wymóg Strategicznego planu adaptacji dla sektorów i obszarów wrażliwych na zmiany klimatu do roku 2020 z perspektywą do roku 2030(tzw. SPA 2020), najważniejszego w tej kwestii dokumentu krajowego, przyjętego 29 października 2013 roku w celu wypełnienia unijnych zobowiązań Polski w obszarze adaptacji do zmian klimatu.

Istotą miejskiej strategii adaptacji do zmian klimatu jest kompleksowe i zintegrowane podejście do rozwiązywania problemów lokalnych spowodowanych przez zagrożenia związane ze zmianami klimatu. Oznacza to konieczność optymalizacji i harmonizacji działań podejmowanych w mieście w celu zmniejszenia ryzyka związanego z zagrożeniami klimatycznymi. Warunkami niezbędnymi są wpisanie strategii w długofalowe planowanie rozwoju lokalnego oraz uwzględnienie obecnych i potencjalnych zagrożeń klimatycznych dla miasta, zidentyfikowanych w oparciu o najnowsze wyniki badań, analizy, a także konsultacje z mieszkańcami.

Miejska strategia adaptacji jest mapą drogową dla władz lokalnych do zwiększenia odporności miast na skutki zmiany klimatu. Kluczową rolę w kontekście działań adaptacyjnych odgrywają samorządy lokalne, które zarządzają infrastrukturą, transportem oraz ochroną środowiska.

W tworzenie miejskiej strategii adaptacji powinny być zaangażowane także inne służby i jednostki organizacyjne samorządu czy instytucje działające na terenie miasta, odpowiedzialne za sprawne funkcjonowanie różnych jego elementów. W gestii tych służb znajdują się ważne zadania w aspekcie prawidłowego działania miasta, dotyczące m.in. zapewnienia zaopatrzenia miasta w wodę, gospodarki ściekami, zapobiegania powodziom czy też monitorowania zagrożeń środowiskowych.

Przy opracowaniu strategii zalecane jest przyjęciu modelu ekspercko-partycypacyjnego, który polega na możliwie szerokim udziale społeczności lokalnej oraz ekspertów zewnętrznych.

 


 

Strategia jest dokumentem wyznaczającym cele główne i szczegółowe oraz kierunki działań w zakresie dostosowania miasta i jego mieszkańców do obecnych i spodziewanych zagrożeń klimatycznych. Wdrożenie tych działań ma doprowadzić do osiągnięcia celu nadrzędnego, za jaki uznaje się przygotowanie władz miasta i ich mieszkańców do świadomego i odpowiedzialnego reagowania na możliwe zmiany klimatu i ich skutki (zagrożenia). Priorytetem jest również stworzenie warunków do stabilnego rozwoju społeczno-gospodarczego w obliczu ryzyka związanego ze zmianami klimatu

Wszystkie działania ujęte w strategii mają wzmocnić potencjał adaptacyjny miasta, czyli zdolność do skutecznego reagowania w sytuacjach zagrożeń powodowanych zmianami klimatu.

W tworzeniu strategii adaptacji konieczne jest przyjęcie zintegrowanego podejścia do problemów miasta powodowanych zmianami klimatu. W analizie wpływu klimatu na miasto należy uwzględnić wszystkie sektory/obszary istotne do prawidłowego funkcjonowania danego miasta.

 


 

Do sektorów, które są najbardziej znaczące z punktu widzenia wpływu zmian klimatu na funkcjonowania miasta to sektory zdrowia publicznego, gospodarki wodnej, gospodarki przestrzennej, transportu.

Zgodnie ze Strategią UE dotyczącą adaptacji warunkiem skutecznego wdrażania wybranych działań adaptacyjnych jest powiązanie kwestii adaptacji do zmian klimatu z elementami strategii, polityki i programów dotyczących innych zagadnień. Wyróżnia się kilka obszarów działań wspólnych z innymi miejskimi dokumentami strategicznymi:

  • współdziałanie na rzecz adaptacji do zmian klimatu(dokumenty dotyczące ochrony środowiska, zmniejszenia antropopresji na środowisko oraz rozwoju opartego na zasadzie zrównoważonego korzystania z zasobów środowiska)
  • rozwój miasta zgodny z zasadami adaptacji do zmian klimatu(strategia rozwoju miasta i studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego) to kształtowanie struktur przestrzennych odpornych na zmiany klimatu i ekstremalne zjawiska powodowane zmianami klimatu, np. ochrona klinów napowietrzających
  • przygotowanie miasta na wystąpienie ekstremalnych zjawisk związanych ze zmianami klimatu (dokumenty odnoszące się do problemów społecznych i zdrowotnych społeczności lokalnej, systemu transportu miejskiego, systemu zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i gaz, wodę, plany gospodarki odpadami i programy gospodarki wodno-ściekowej)
  • zarządzanie kryzysowe w sytuacjach wystąpienia ekstremalnych zjawisk powodowanych zmianami klimatu(w lokalnych dokumentach strategicznych zadania związane z identyfikacją zagrożeń, przeciwdziałaniem i zarządzaniem kryzysowym na wypadek ich wystąpienia)
  • podnoszenie świadomości społeczności w zakresie zagrożeń związanych ze zmianami klimatu oraz sposobów postępowania w wypadku ich wystąpienia(programu rozwoju edukacji).

 


 

Korzyści wynikające z podejmowania wpisanych w strategię adaptacji do zmian klimatu działań adaptacyjnych powinny być odczuwalne na co dzień przez społeczność lokalną. Najważniejszymi dla większości mieszkańców efektami strategii adaptacji powinny być:

  • Poprawa jakości życia w mieście wyrażona jakością warunków mieszkaniowych, czyli życie w dobrze zaprojektowanej przestrzeni miejskiej z bliskimi, rozległymi terenami zieleni.

  • Wzrost bezpieczeństwa i ochrony zdrowia mieszkańców, będący efektem skoordynowanych działań mających na celu przygotowanie się na wystąpienie ekstremalnych zjawisk związanych ze zmianami klimatu oraz zarządzanie kryzysowe w tych sytuacjach ekstremalnych.

  • Zapewnienie spójności i trwałości przestrzennej sieci ekologicznej miast, będące wynikami działań na rzecz zwiększenia ochrony miejskich systemów przyrodniczych przyczyniających się do wzmocnienie sieci ekologicznej miasta.

  • Zwiększenie świadomości zmian klimatu i wzrost zaangażowania mieszkańców, przez budowanie populacji świadomych obywateli odpowiedzialnych za swoje miasto i angażujących się w działania podejmowane w ich otoczeniu.

  • Ograniczenie strat finansowych i majątkowych, przez podjęcie działań adaptacyjnych przyczyniających się do obniżenia kosztów walki z katastrofami związanymi ze zmianami klimatu. Należy przy tym pamiętać, że niektóre obiekty w mieście mają unikatowa wartość kulturową lub historyczną, całkowicie niewymierną w jednostkach monetarnych. Ich zniszczenie to strata często nie do odtworzenia. 

  • Wzmocnienie innowacyjnego wizerunku miasta, które może pomóc w pozyskiwaniu nowych inwestycji, rozwoju turystyki, przyciągnięcie nowych mieszkańców i zwiększenia poziomu szczęśliwości mieszkańców.

 

 




 
Instytut Ochrony Środowiska
Państwowy Instytut Badawczy
ul. Krucza 5/11D
00-548 Warszawa



 
Sekretariat:
tel.:  22 37 50 553
         22 37 50 521
fax:  22 37 50 501
e-mail: climcities@ios.gov.pl